Ο Άγιος Δημήτριος

Ο Μεγαλομάρτυς Άγιος Δημήτριος αποτελεί το καύχημα, τον εμπνευστή, τον πολιούχο, τον προστάτη, τον μυροβλήτη Άγιο. Ο οποίος πραγματικά με την ζωή του, με το μαρτύριό του, με την ομολογία και την διδαχή του, εξέρχεται το ανέσπερο φως της ομολογίας, της πίστεως προς τον Κύριον ημών Ιησού Χριστό.

Είμαστε εδώ στην πόλη της Θεσσαλονίκης, τον 4ο μετά Χριστόν αιώνα. Υπήρξε αξιωματούχος αυτής της μεγάλης πόλεως, πάνω απ' όλα ήταν ο κατηχητής εκείνος στη ζωή της Αγίας μας Εκκλησίας, ο οποίος εδίδασκε ιδιαίτερα τους νέους και τον λαό αυτής της πόλης τα υπερφυά και σωτήρια μηνύματα της πίστεώς μας προς τον Αναστάντα Κύριον Ιησού Χριστόν.

Προσφιλής του τόπος ήταν η χαλκευτική στοά, η λεγομένη Καταφυγή. Εκεί, μετά την δύση του ηλίου, συνεκέντρωνε τους μαθητάς του και τους εκατήχει εις την πίστη προς τον Κύριον Ιησού Χριστόν. Βεβαίως, ο παράλληλος βίος του ως άρχοντος αυτής της πόλεως και ως αξιωματούχου, ως επάρχου, ήταν πραγματικά ένα πρότυπο που όχι μόνον προκαλούσε την μίμηση, αλλά παράλληλα προκαλούσε και τον φθόνο όλων εκείνων που ήσαν οι ειδωλολάτρες και αντίθετοι προς το πιστεύω του Δημητρίου.

Έτσι λοιπόν επί αυτοκράτωρος καλείται να διαλέξει ανάμεσα στον Επουράνιο και τον Επίγειο Βασιλέα. Καλείται να προτιμήσει την δόξα του κόσμου τούτου ή την δόξα του ουρανού. Ο Άγιος Δημήτριος προτίμησε να παραμείνει πιστός στον Αιώνιο Βασιλέα.

Προτίμησε να δώσει την ομολογία της πίστεώς του. Μένοντας υπήκοος μέχρι θανάτου, Θανάτου δεν χρησιστό μιμήτου Διότι ελογχίσθη εις την πλευρά του, όπως ακριβώς και ο Κύριος ελογχίσθη. Αντί των επιγείων και των προσκαίρων, προτιμά τα αιώνια και αμετακίνητα αγαθά της Βασιλείας του Θεού.

Παρά την προσπάθεια την οποία κατέβαλε ο Αυτοκράτωρ να μεταπείσει τον Δημήτριο να αρνηθεί την πίστη του, ο Άγιος δεν εκλονίστη, ο Άγιος δεν σκέφτηκε ούτε τον πλούτο, ούτε τα χρήματα τα πολλά, ούτε τα αξιώματα,

ούτε ακόμη και αυτή την ίδια του την ζωή, ούτε τα νιάτα του. Όλα τα εθυσίασε για την αγάπη του Χριστού. Φυλακίζεται στο ρωμαϊκό λουτρό με τους πειρασμούς που έρχονται να τον πειράξουν αυτήν την τελευταία ώρα, και η δύναμη της προσευχής του ξεπερνά όλες τις δυσκολίες και όλα τα μεγάλα εμπόδια και τα μεγάλα προβλήματα.

Είναι συγκλονιστική μια λεπτομέρεια, μια λεπτομέρεια που συνδέεται με τον προφητικό λόγο του Αγίου Δημητρίου προς τον μαθητή του Νέστορα. Τις ημέρες εκείνες, επειδή είχε έρθει εδώ ο Αυτοκράτωρ, γινόντουσαν εκδηλώσεις προς τιμήν του.

Τον συνόδευε λοιπόν τον Αυτοκράτορα ένας φίλος του, ο Λυαίος. Ο Λυαίος ήταν ένας γιγαντόσωμος που προκαλούσε στο στάδιο ιδιαίτερα τους χριστιανούς, και το θέαμα το οποίο παρείχε προς τους προσερχομένους ήταν ακριβώς να φονεύει με τον πιο, θα λέγαμε, απάνθρωπο τρόπο τους αντιπάλους του.

Βλέπετε, ζούμε σε μία εποχή που ο λαός επιζητεί τον άρτον και τα θεάματα, και η Ρωμαϊκή Τετραρχία την εποχή εκείνη φροντίζει ακριβώς τα θεάματα αυτά με τα οποία τέρπεται ο λαός να είναι ως επί το πλείστον τα μαρτύρια των χριστιανών.

Βγαίνει λοιπόν στο στάδιο ο Λυαίος και προκαλεί και ζητεί αντίπαλο.

Αντίπαλο. Ο Νέστορας ήταν ένας μικρός, όμως νέος μαθητής του Αγίου Δημητρίου και παίρνει την μεγάλη απόφαση να υψώσει...

Θα υψώσει ανάστημα απέναντι στον Λυαίο. Έτσι λοιπόν εδώ στο ρωμαϊκό λουτρό επισκέφτεται τον Δημήτριο, τον διδάσκαλό του, και του ζητεί την ευλογία να βγει στο στάδιο για να δώσει την μεγάλη μάχη και την ομολογία της πίστεως.

Τότε ο Άγιος Δημήτριος λέγει στον Νέστορα. Τα λόγια αυτά του Αγίου Δημητρίου επαληθεύονται απολύτως. Εξέρχεται στο στάδιο και όταν τον είδαν όλοι πάγωσαν. Ο μικρός όμως Νέστορ απέναντι στον γιγαντόσωμο Λυαίο, αφού προσεύχεται και αφού φωνάζει με όλη την δύναμη της ψυχής του, του, επιτίθεται στον Λιέο, τον οποίο καταρρύπτει νεκρό.

Η πίστη του Χριστού μεγαλύνεται. Ο Αυτοκράτορ, εμφανώς δυσαρεστημένος και θλιμμένος για τον θάνατο του φίλου του, δίνει την εντολή αμέσως να εκτελεστεί ο Δημήτριος και εκτελείται διά του διαλογχισμού θάνατον.

Αμέσως από την Αγία του πλευρά έρρευσε το τίμιο αίμα του, το οποίο περισυνέλεξε ο άλλος μαθητής του, ο Λούπος, και με τα ιμάτια επιτελεί θαυμαστά καθώς και με το δακτύλιο του Αγίου. Το σώμα του εν αρχή ρίπτεται σε φρέαρ το οποίο βρίσκεται εδώ στο συγκρότημα των Λουτρών για να μην γίνει βορά των αγρίων θηρίων και ακολούθως ενταφιάζεται για να ανεγερθεί επί του σημείου αυτού ο πρώτος μικρός οικίσκος, στον οποίον οι χριστιανοί προσήρχονται για να επιτελέσουν την αναίμακτον μυσταγωγία.

Αυτόν τον οικίσκον επισκεφθείς ο έπαρχος Λεόντιος, ο οποίος έπασχε από ανίατον νόσον, θεραπεύεται και αποφασίζει να κτίσει τον μεγαλοπρεπή ναό στον οποίο βρισκόμαστε σήμερα. Ο ναός βεβαίως διέδραμε μια πορεία ταλαιπωριών, ευαγγελίων, εγνώρισε καταστροφές από πυρκαγιές, από επιδρομές, είναι στη θέση του μαρτυρίου του Αγίου Δημητρίου για να θυμίζει προς όλους μας ότι ο Λυαίος νικάται εκεί που υπάρχει η δύναμη της πίστεως.

Για να θυμίζει σε όλους μας πως η ομολογία της πίστεως είναι υπόθεση που περνάει μέσα από το προσωπικό κόστος για τον καθένα. Γιατί και σήμερα, όπως και τότε, η ομολογία της πίστεως συνοδεύεται από θυσία.

Για να ζει κανείς με συνέπεια τη χριστιανική ζωή πρέπει να θυσιάζει προσωπικές απολαύσεις, προσωπικές επιδιώξεις, προσωπικές κλίσεις και ροπές που αντιστρατεύονται εις το Θείον θέλημα. Για να ομολογήσει κανείς Χριστόν πρέπει και σήμερα να είναι αποφασισμένος, να δέχεται τις ειρωνείες, τις ύβρεις, τους εμπαιγμούς, τις διώξεις, αλλά ακόμη, εάν χρειαστεί, κι αυτόν τούτον τον ίδιο τον θάνατο.

Ευχόμαστε σε έναν από τους πιο σημαντικούς και πιο ιερούς τόπους

Τόπους του συγκροτήματος του Ιερού Ναού του Αγίου Δημητρίου. Βρισκόμαστε στην Κρύπτη, στις στοές του αρχαίου Ρωμαϊκού Λουτρού και συγκεκριμένα στο σημείο αυτό, κάτω δηλαδή από την κόγχη, την κεντρική του Ιερού Βήματος, στην οποία υπάρχει το σταυρόσχημο όρυγμα κάτω από την Αγία Τράπεζα, επί της οποίας ετοποθετήθη φιαλίδιον με το αίμα.

και το αίμα του Μεγαλομάρτυρος Αγίου Δημητρίου. Αυτή η μεγάλη παρουσία του Αγίου μας είναι ένα γεγονός που περνάει μέσα από την ιστορία, που μαρτυρείται μέσα από τα γεγονότα, αλλά και από όλα αυτά που αποτελούν πραγματικά ιερά τεκμήρια της παρουσίας του Αγίου.

Εδώ ισχύει το βιβλικό λόγιο του Κυρίου μας ότι και εάν οι άνθρωποι σιωπήσουν, οι λίθοι κράξονται. Και πραγματικά όλοι αυτοί οι λίθοι, όλα αυτά τα μεγάλα και ουσιαστικά ευρήματα της Αγίας και Ιεράς Πίστεώς μας είναι μαρτυρίες της παρουσίας του πολιούχου μας Αγίου Δημητρίου.

Τα θωράκια του Κυριολορίου, οι στήλες, τα κιονόκρανα, οι στοές που υπάρχουν εδώ με την ακοίμητη καντήλα, όλα αυτά δεν θυμίζουν μόνο τη ροή του Μύρου, δεν θυμίζουν μόνο τα αναρίθμητα θαύματα, αλλά θυμίζουν σε όλους μας πως εδώ είναι παρών, είναι ζωντανός ο Άγιος Δημήτριος, σε αυτές τις στοές μέσα στις οποίες ο ίδιος εβάδισε, μέσα στις οποίες ο ίδιος προσευχήθηκε και στον τόπο που ο ίδιος μαρτύρησε, δίδοντας την μεγάλη ομολογία της πίστεώς του.

Σε αυτές τις στοές της Κρύπτης δέχθηκε τον Άγιο Νέστορα, εδώ τον ευλόγησε και εδώ είπε την μεγάλη αυτή και τόσο ουσιαστική ρήση: και λιέων νικήσεις και υπέ Χριστού μαρτυρήσεις. Αυτός λοιπόν ο χώρος της Κρύπτης είναι από τους πιο σημαντικούς και από τους πιο ιερούς τόπους του Ιερού μας Ναού.

Ναού, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει συντηρηθεί από την 9η Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και αποτελεί έναν τόπο ευλαβίας, έναν τόπο στον οποίο ο κάθε χριστιανός, ο κάθε πιστός, ο κάθε επισκέπτης μπορεί πραγματικά να ζει και να αισθάνεται την παρουσία του Αγίου μας. Σε αυτόν εδώ τον τόπο και συγκεκριμένα στο παρακείμενο παρεκκλήσιο.

Εκκλησίου που αποτελεί και τον πρώτο ναΐσκο, τον πρώτο ναΐσκο μέσα στον οποίο τιμάται ο Άγιος, κάθε Παρασκευή βράδυ τελείται Θεία Λειτουργία. Προσέρχεται πλήθος πιστών, αλλά ιδιαίτερα νέων ανθρώπων, για να θυμίζουν σε όλους μας την σχέση που και σήμερα οι νέοι της Θεσσαλονίκης διατηρούν με τον πολιούχο Άγιό μας.

Τον Άγιο που είναι προστάτης της νεότητος, που είναι ο διδάσκαλος της χριστιανικής πίστεως, που είναι ο αγωνιστής, ο αήττητος, ο υπέρμαχος και προστάτης αυτής της συμβασιλεύουσας πόλεως, της πόλεως της Θεσσαλονίκης που είναι Αγιοτόκος και Αγιοφρούρητος.

Η Θεσσαλονίκη, η Αγιοτόκος πόλη του Μυροβλύτου Αγίου Δημητρίου, είναι η πόλη των Αγίων, αλλά είναι η πόλη εξόχως του Αγίου Εκείνου που είναι ο πολιούχος της, που είναι ο προστάτης της. Μέσα από την διαχρονία των ιστορικών γεγονότων, η παρουσία του Αγίου Δημητρίου είναι εμφανής με τα ποικίλα θαύματά του.

Θαύματα που αφορούν εις ιάσεις ασθενών, θαύματα που αφορούν εις την σωτηρία αυτής της πόλεως. Κορυφαίο γεγονός και πρόσφατο γεγονός τα Ελευθέρια της πόλεως. Η πόλη της Θεσσαλονίκης ελευθερώνεται από τον τουρκικό ζυγό ανήμερα του Αγίου Δημητρίου.

Είναι ο Άγιος μας τόσο ζωντανός στην ζωή των Θεσσαλονικαίων και αυτής της Αγιοτόκου πόλεως, που ο καθένας μας έχει να θυμηθεί και να διηγηθεί κάτι για αυτή τη ζωντανή του παρουσία. Τα συναξάρια, τα βιβλία των θαυμάτων είναι γεμάτα από ιστορίες, αλλά η ιστορία αυτής της πόλης είναι γεμάτη από αυτές τις ιστορικές μαρτυρίες και καταθέσεις που εμφανίζουν τον Άγιο ως σωσίπατριν, ως σωσίπολιν, που εμφανίζουν τον Άγιο Δημήτριο πραγματικά να ραίνει με τα μύρα της αγάπης του και της ευωδίας του τον λαό αυτής της πόλης, αλλά και ολόκληρη την Οικουμένη.

Δεν είναι τυχαίο ότι το τροπάριον του Αγίου μας αναφέρεται στον Άγιον ως υπέρμαχον της Οικουμένης και πρέπει να πούμε εδώ ότι ο Ναός του Αγίου Δημητρίου ήταν ανοιχτός σε όλους τους λαούς. Από όλα τα μέρη του κόσμου, από Ανατολή και Δύση, προσήρχοντο αλλά και προσέρχονται για να λάβουν την ευλογία Του, για να γευθούν από το αγίασμά Του, για να ζήσουν τα θαυμαστά και τα μεγαλεία της παρουσίας.

Ενήργησε και επανέφερε τα σεπτά και χαριτόβλυτα Λείψανά Του. Είναι αισθητή και η ευωδία του μύρου Του, είναι αισθητή και η παρουσία Του και μέσα από αυτήν τη σωματική παρουσία των Αγίων Του Λειψάνων ζει κανείς μία άλλη πτυχή και ένα μεγάλο κεφάλαιο αυτής της πνευματικής του παρακαταθήκης.

Ο σεισμός του 1978 ήταν το γεγονός που πραγματικά συγκλόνισε τη Θεσσαλονίκη, αλλά συγκλόνισε και την αγάπη του Αγίου Δημητρίου προς αυτήν την πόλη. Κάτι που ενήργησε κατά τρόπο θαυμαστόν, ούτως ώστε η επάνοδος των Αγίων Του Λειψάνων και η επαναρροή του αγιάσματος από το φρέαρ όπου ετοποθετήθη το πρώτον το Άγιο Λείψανό Του να είναι δύο σημαντικά τεκμήρια αυτής της θαυματοβρυσίας και αυτής της θαυματουργικής του παρουσίας.

Ο Άγιος Δημήτριος, αγαπητοί μου, είναι ο φίλος και ο προστάτης όλων, ιδιαίτερα όμως των νέων μας. Των νέων τους οποίους αγάπησε γιατί ήταν νέος κι αυτός και νεότατος έδωσε την μεγάλη ομολογία της πίστεως.

Είναι ανοιχτή λοιπόν η αγκαλιά του για όλους μας, ιδιαίτερα για τα παιδιά. Μας δέχεται όλους σε αυτό το παλάτι της αγάπης του που είναι και το στάδιο των αρετών, που είναι και το στάδιο της ομολογίας, της μεγάλης πίστεως προς τον Κύριον ημών Ιησού Χριστό.

Ιησού Χριστό, ας προσκυνήσουμε ευλαβικά το μαρτύριό Του, ας διδαχθούμε από την άθλησή Του και ας φροντίσουμε και εμείς, όπως ο ίδιος είχε χριστομίμητο βίο, να ζήσουμε και εμείς αυτόν τον χριστομίμητο βίο που αποτελεί και την μαρτυρία της αληθείας και των τεκμηρίων της μεγάλης βιωματικής εμπειρίας ότι Ιησούς Χριστός

Βερόνω Αυτός και εις τους αιώνας.

The Great Martyr Saint Demetrius is our pride and inspiration, the patron and protector of this city, the saint who streams myrrh. Through his life, his martyrdom, his confession of faith, and his teaching, the unfading light of faith in our Lord Jesus Christ shines forth.

We are here in Thessaloniki in the fourth century after Christ. Demetrius was an official of this great city. Above all, he was a teacher of the faith in the life of our holy Church. He taught the young people and the people of this city the wondrous and saving truths of our faith in the risen Lord Jesus Christ.

His favorite place was the colonnade of the metalworkers, known as the Refuge. There, after sunset, he gathered his disciples and taught them the faith in the Lord Jesus Christ. At the same time, his life as a leader and prefect of the city was an example that inspired others to follow him. It also stirred the envy of those who worshipped idols and opposed his faith.

And so, under the emperor, he was called to choose between the heavenly King and an earthly ruler, between the glory of this world and the glory of heaven. Saint Demetrius chose to remain faithful to the eternal King.

He chose to confess his faith. He remained obedient even unto death, following the example of Christ. For he was pierced in his side with spears, just as the Lord’s side was pierced. In place of earthly things that pass away, he chose the eternal and unshakable blessings of the Kingdom of God.

The emperor tried to persuade Demetrius to renounce his faith, but the saint did not waver. He gave no thought to wealth, to great riches, or to high office,

nor even to his own life or his youth. He sacrificed everything for the love of Christ. He was imprisoned in the Roman baths, where temptations came upon him in those final hours. Yet the power of his prayer overcame every difficulty, every great obstacle, and every trial.

There is a moving detail connected with Saint Demetrius’s prophetic words to his disciple Nestor. In those days, the emperor had come here, and celebrations were being held in his honor.

The emperor was accompanied by his friend Lyaeus, a giant of a man. In the stadium, Lyaeus challenged the Christians in particular. The spectacle he offered the crowds was the killing of his opponents in the most inhuman way imaginable.

You see, this was an age when the people wanted bread and spectacles. The Roman Tetrarchy made sure that the spectacles they enjoyed were, for the most part, the martyrdoms of Christians.

So Lyaeus came out into the stadium, issued his challenge, and demanded an opponent.

Nestor was a young disciple of Saint Demetrios, slight in stature, and he made the momentous decision to stand up to Lyaeus.

Nestor was ready to stand up to Lyaeus. He came here to the Roman baths to see Demetrius, his teacher, and asked for his blessing to enter the stadium, fight that great battle, and confess his faith.

Saint Demetrius then spoke to Nestor, and his words proved entirely true. Nestor entered the stadium, and everyone froze when they saw him. There stood young Nestor against the giant Lyaeus. He prayed, cried out with all the strength of his soul, and rushed at Lyaeus, striking him down dead.

The faith of Christ was glorified. The emperor, visibly upset and grieving over his friend’s death, immediately ordered Demetrius to be executed. Demetrius was put to death by spears.

At once, his precious blood flowed from his holy side. His other disciple, Lupus, collected it, and wonders were worked through the saint’s garments and ring. At first, his body was placed in a well here in the baths, safe from wild beasts. It was later buried, and a small chapel was built on the site. Christians came there to celebrate the bloodless offering of the Divine Liturgy.

Leontius, the prefect, came to that chapel while suffering from an incurable illness. He was healed and decided to build the magnificent church in which we stand today. Through the years, the church has endured many hardships, including fires and invasions. It stands at the place of Saint Demetrius’s martyrdom, reminding us all that Lyaeus is defeated wherever there is the strength of faith.

It reminds us all that confessing the faith comes at a personal cost. Today, as then, that confession is accompanied by sacrifice.

To live the Christian life faithfully, we must give up pleasures, ambitions, and inclinations of our own that oppose the will of God. To confess Christ today, we must be ready to bear ridicule, insults, mockery, and persecution—and, if it comes to that, even death itself.

We are in one of the most important and most sacred places in the church complex.

We are in the crypt within the complex of the Church of Saint Demetrios, in the galleries of the ancient Roman bath, at this very spot beneath the central apse of the sanctuary. There is a cross-shaped recess beneath the Holy Table, on which a small vial containing the blood was placed.

This was the blood of the Great Martyr Saint Demetrius. The powerful presence of our saint reaches across history. It is witnessed by the events that took place here and by all these sacred signs that bear witness to his presence.

Here the Lord’s words in Scripture come true: even if the people fall silent, the stones will cry out. And indeed, all these stones, all these substantial remains of our holy faith, bear witness to the presence of Saint Demetrius, the patron of our city.

The panels of the ciborium, the columns, the capitals, and these galleries with their lamp that never goes out: they remind us of more than the flow of myrrh and the countless miracles. They remind us all that Saint Demetrius is here, alive and present, in the very galleries where he walked and prayed, and at the place where he suffered martyrdom, making his great confession of faith.

In these galleries of the crypt, he received Saint Nestor. Here he blessed him, and here he spoke those momentous words: “You will defeat Lyaeus, and you will be martyred for Christ.” This crypt is therefore one of the most important and sacred places in our church.

Our church has been restored in recent years by the Ninth Ephorate of Byzantine Antiquities. It is a place of devotion where every Christian, every believer, and every visitor can truly experience the presence of our Saint.

In the little chapel that was the first church built here in his honor, the Divine Liturgy is celebrated every Friday evening. Many faithful come, especially young people, reminding us all of the bond that the young people of Thessaloniki still have with the saint who protects our city.

He is the saint who protects the young, the teacher of the Christian faith, the fighter who could not be defeated, the champion and protector of this imperial city of Thessaloniki, a city that has given birth to saints and is guarded by saints.

Thessaloniki, the city of Saint Demetrius the Myrrh-streamer, is a city that has given birth to saints. Above all, it is the city of the saint who is its patron and protector. Throughout its history, Saint Demetrius has made his presence known through many miracles.

Some of these miracles are healings of the sick; others concern the deliverance of this city. A crowning event in more recent times was the city’s liberation: Thessaloniki was freed from Ottoman rule on the feast day of Saint Demetrius.

Our saint is so alive in the lives of the people of Thessaloniki and this city of saints that each of us has something to remember and tell about his living presence. The accounts of the saints and the books of miracles are full of such stories. So too is the history of this city, with its testimonies to the saint as protector of his homeland and savior of his city. They show Saint Demetrius pouring out the myrrh of his love and its fragrance upon the people here and upon the whole world.

It is no accident that the hymn to our saint calls him the champion of the whole world. We should also say that the church of Saint Demetrius has been open to people of every nation. From every part of the world, from East and West, people came and still come to receive his blessing, to drink of his blessed water, and to experience the wonders and greatness of his presence.

He acted and brought back his venerable relics, which pour forth grace. The fragrance of his myrrh can be sensed, and so can his presence. Through the physical presence of his holy relics, one experiences another aspect of the great spiritual inheritance he has left us.

The earthquake of 1978 shook Thessaloniki and stirred Saint Demetrius’s love for this city. Through his wondrous action, his holy relics returned, and blessed water began to flow again from the well where his holy body was first placed. These are two powerful signs of the miracles that flow from him and of his wonderworking presence.

My dear friends, Saint Demetrius is the friend and protector of us all, and especially of our young people. He loved the young because he himself was young, and while still very young he made his great confession of faith.

His arms are open to all of us, especially the children. He welcomes us all into this palace of his love, which is also the arena of virtue and the arena where we confess our great faith in our Lord Jesus Christ.

Let us reverently honor his martyrdom. Let us learn from his struggle and strive, as he did, to live a life that follows Christ. Such a life bears witness to the truth and gives living proof that Jesus Christ

is the same yesterday, today, and forever.